Jurajska Tłocznia, jako producent wysokiej jakości olejów tłoczonych na zimno, opiera swoją produkcję na terminowym zbiorze w pełni dojrzałych, zdrowych nasion. Optymalny termin zbioru ma kluczowe znaczenie dla zawartości oleju, jego składu kwasów tłuszczowych i walorów smakowych końcowego produktu. Poniżej przedstawiono przybliżone terminy zbiorów dla poszczególnych nasion uprawianych w Polsce:
1. 🌿 Rzepak (Brassica napus)
- Termin zbioru: Najczęściej druga połowa lipca.
- Charakterystyka zbioru: Rzepak jest zazwyczaj pierwszym oleistym nasionem zbieranym w sezonie letnim. Zbiór odbywa się, gdy łuszczyny przybierają żółtawy lub brązowawy kolor, a nasiona są twarde i czarne. Precyzyjne określenie momentu jest kluczowe, by uniknąć osypywania się nasion (straty) lub zbioru niedojrzałych, zielonych nasion, które obniżają jakość oleju.
2. 💛 Len Złoty i 🤎 Len Brązowy (Linum usitatissimum)
- Termin zbioru: Sierpień (często po rzepaku, w środku lub pod koniec miesiąca).
- Charakterystyka zbioru: Zbiór przeprowadza się, gdy łodygi i torebki nasienne wyschną i staną się brązowo-żółte, a nasiona w torebkach są twarde i błyszczące. Len jest trudniejszy do zbioru ze względu na dużą elastyczność łodyg, dlatego często stosuje się dwufazowy zbiór (koszenie na wał, a następnie kombajnowanie) lub zbiór bezpośredni po desykacji. Olej lniany jest ceniony za wysoką zawartość kwasów Omega-3 ($\alpha$-linolenowy).
3. 🛡️ Ostropest Plamisty (Silybum marianum)
- Termin zbioru: Koniec sierpnia – wrzesień. Jest to roślina późno dojrzewająca.
- Charakterystyka zbioru: Ostropest zbiera się, gdy koszyczki są suche i brązowe, a nasiona (o charakterystycznym marmurkowym wzorze) są twarde i łatwo wypadają z koszyczka. Ze względu na kolce wymaga ostrożnego podejścia. Jurajska Tłocznia ceni nasiona ostropestu ze względu na zawartość sylimaryny, która jest kluczowa dla właściwości zdrowotnych oleju i wytłoków.
4. 🪶 Lnianka Siewna (Camelina sativa)
- Termin zbioru: Zwykle lipiec – sierpień. Lnianka ozima zbierana jest wcześniej niż jara.
- Charakterystyka zbioru: Zbiór odbywa się, gdy łuszczyny stają się żółte lub brązowe, a nasiona wewnątrz twarde i ciemne. Podobnie jak len, łatwo się osypuje, dlatego wymaga precyzyjnego terminu. Olej rydzowy (z lnianki) jest ceniony za korzystny stosunek kwasów Omega-3 do Omega-6.
5. ☀️ Krokosz Barwierski (Carthamus tinctorius)
- Termin zbioru: Sierpień – wrzesień.
- Charakterystyka zbioru: Krokosz jest zbierany, gdy koszyczki są całkowicie suche, a nasiona są twarde. Dojrzałe koszyczki stają się brązowe. Nasiona są podobne do słonecznika, ale mniejsze. Olej z krokosza jest często poszukiwany ze względu na bardzo wysoką zawartość kwasów Omega-6 (linolowego).
6. 🥒 Ogórecznik Lekarski (Borago officinalis)
- Termin zbioru: Lipiec – wrzesień, zbiór jest często rozłożony w czasie.
- Charakterystyka zbioru: Ogórecznik charakteryzuje się nierównomiernym dojrzewaniem. Kwiaty kwitną i zamieniają się w nasiona przez dłuższy czas. Zazwyczaj stosuje się wielokrotny zbiór (często ręczny lub specjalistycznymi metodami), aby zebrać tylko dojrzałe, czarne nasiona. Olej z ogórecznika jest niezwykle cenny z uwagi na bardzo dużą zawartość kwasu $\gamma$-linolenowego (GLA), prekursora Omega-6.
🏭 Proces Produkcji w Jurajskiej Tłoczarni
Po zbiorze, nasiona dostarczane do Jurajskiej Tłoczarni przechodzą kilka kluczowych etapów, które gwarantują zachowanie ich wartości odżywczych:
- Suszenie i Oczyszczanie: Nasiona są suszone do odpowiedniej wilgotności (co zapobiega pleśnieniu i jełczeniu) i dokładnie oczyszczane z wszelkich zanieczyszczeń (łodyg, chwastów, uszkodzonych ziaren).
- Tłoczenie na Zimno: Jest to kluczowy etap. Tłoczenie na zimno oznacza, że temperatura procesu nie przekracza 40-50 C. Ten sposób tłoczenia minimalizuje degradację witamin, przeciwutleniaczy i nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT).
- Sedymentacja i Butelkowanie: Oleje z Jurajskiej Tłoczarni są nierafinowane i niefiltrowane, co oznacza, że zachowują naturalne osady (bogate w składniki odżywcze). Po tłoczeniu olej jest pozostawiony do naturalnej sedymentacji (opadania osadów), a następnie butelkowany w ciemne szkło, które chroni go przed światłem i utlenianiem, i przechowywany w chłodzie.
✨ Podsumowanie Kalendarza Zbiorów
| Roślina | Główny Miesiąc Zbioru | Kluczowy Składnik Oleju |
| Rzepak | Lipiec | Kwas oleinowy (Omega-9) |
| Lnianka | Lipiec – Sierpień | Wysoki Omega-3 |
| Len Złoty/Brązowy | Sierpień | Kwas $\alpha$-linolenowy (Omega-3) |
| Ogórecznik | Lipiec – Wrzesień (wielofazowo) | Kwas $\gamma$-linolenowy (GLA) |
| Krokosz | Sierpień – Wrzesień | Kwas linolowy (Omega-6) |
| Ostropest | Sierpień – Wrzesień | Sylimaryna |
Jurajska Tłocznrnia strategicznie planuje zbiory, by pozyskać surowiec o najwyższych parametrach, co jest fundamentem jakości ich naturalnych, nierafinowanych i tłoczonych na zimno olejów.